Khi cần tuyên truyền trước đám đông, trình bày báo cáo trong buổi đại hội, thuyết phục trước nhóm làm việc hoặc trước lớp… lúc ấy, những thính giả đang bắt đầu mệt mỏi, vậy chúng ta phải làm thế nào để mọi người chú ý lắng nghe? Để có thể thành công trong kỹ năng thuyết trình, đầu tiên, chúng ta phải chú ý vào phần mở đầu. Một que diêm muốn cháy, đầu tiên cần phải được quẹt lửa, cũng vậy, chức năng của phần mở đầu là để chúng ta “warm up”, làm nóng hội trường, làm nóng bài thuyết trình của mình bằng những cách sau.
Đầu tiên, phải mở đầu thật thu hút và gây chú ý. Thông thường người ta thường thuyết trình như sau: “Kính thưa quý vị, hôm nay chúng ta sẽ nói về chủ đề abc… Đây là chủ đề rất quan trọng trong đời sống, trong công việc của chúng ta, vì vậy chúng ta phải tìm hiểu về chủ đề abc này…”. Đây là lối mòn mà ai cũng có thể nói được và điều này khiến chúng ta không tạo được ấn tượng đầu tiên trong lòng người khác. Trong khi ấn tượng đầu tiên lúc nào cũng quan trọng, ví dụ như nụ hôn đầu tiên, lần nắm tay đầu tiên, mối tình đầu tiên, tháng lương đầu tiên… cái gì đầu tiên cũng để lại dư âm trong lòng người khác. Chính vì vậy, câu nói đầu tiên của bạn sẽ là phần để lại uy tín, ấn tượng đầu tiên trong lòng khán giả và sẽ định hướng tâm thế của người nghe trong cả bài thuyết trình về sau.
Vậy, phải làm sao để có thể mở đầu một cách ấn tượng?
Nguyên tắc cần phải nhớ kỹ là hãy mở đầu một cách độc đáo và lôi cuốn. Ví dụ, khi nói về chủ đề “Kỹ năng làm việc nhóm”, chúng ta sẽ mở đầu thế nào? Hãy nhớ, đừng bao giờ mở đầu bằng cách “Kỹ năng làm việc nhóm là kỹ năng rất quan trọng, kỹ năng này sẽ quyết định sự thành bại trong công việc của chúng ta”. Nói như vậy thì ai cũng có thể nói được. Còn bạn, hãy mở đầu bằng phương pháp như sau:
Nội Dung Bài Viết
Cách 1:Mở đầu bằng câu chuyện.
Ai cũng thích nghe kể chuyện, bản năng “tám” ai cũng có. Chẳng hạn khi mở bài cho chủ đề “Kỹ năng làm việc nhóm”, chúng ta có thể kể câu chuyện về một ông lão đang câu cua trên bãi biển với hai rọ đựng cua: một rọ có nắp và một rọ không có nắp. Một chàng thanh niên thắc mắc hỏi vì sao thì ông lão trả lời rằng: rọ có nắp dùng để đựng những con “cua Nhật Bản”, những con cua đó khi bị bắt bỏ vào rọ thì con này sẽ đứng lên lưng con kia để bò ra ngoài, vì vậy phải có nắp để chúng không bò ra được. Còn rọ không có nắp được dùng đựng “cua Việt Nam”, vì khi bỏ những con cua vào, con này muốn trèo ra thì đã bị con khác kéo chân xuống, thế nên ông không cần phải đậy nắp. Câu chuyện này được dùng để mở đầu cho kỹ năng làm việc nhóm.
Cách 2:Mở đầu bằng hình ảnh, vật mẫu
- Ví dụ, cũng chủ đề trên, chúng ta mở đầu bằng hình ảnh của đàn chim đang bay và đặt ra câu hỏi: Tại sao đàn chim luôn bay theo hình chữ V mà không phải theo hình chữ I, chữ O hay chữ U?
Bởi vì con chim bay trước khi đập cánh sẽ dồn sức gió về phía sau; những con chim ở phía sau sẽ lợi dụng sức gió đó để đập cánh nhẹ hơn vẫn có thể bay được và những con phía sau cùng đôi khi không cần đập cánh mà vẫn có thể bay trong quảng đường rất dài. Những loài chim này có thể di cư cả ngàn cây số nếu như bay theo đội hình chữ V, nếu bay một mình thì chỉ có thể bay vài trăm cây số là kiệt sức và chết. Đây là cách mở đầu bằng hình ảnh cho chủ để “Kỹ năng làm việc nhóm”.
- Ví dụ cho một chủ đề khác, chúng ta có thể mở đầu bằng một vật mẫu, có một anh tình nguyện viên mùa hè xanh, đứng lên trước bà con nông dân và đưa ra một vậy rất lạ và hỏi mọi người: “Đây là vật dụng gì?
Bà con nông dân có rất nhiều câu trả lời “đó là cây kiềm”, “đó là cái muỗng”, “tôi thấy giống như ống hút”, “tôi thấy giống như cây kim dài khổng lồ”…. Tuy nhiên anh chàng thanh niên trả lời rằng: “Thưa bà con, đây không phải ống hút, không phải cái muỗng, cũng không phải cây kiềm, mà đây chính là dụng cụ nạo phá thai ở bệnh viện phụ sản Từ Dũ. Như vậy, nếu chúng ta không có biện pháp kế hoạch hóa gia đình, không có biện pháp phòng tránh thai thì chúng ta có thể sẽ phải “tái ngộ” lại với dụng cụ này. Không biết quý vị có muốn hay không ạ?”.
Cho nên, cách mở đầu bằng một vật mẫu như thế cũng là một hình thức mới lạ.
Cách 3:Mở đầu bằng cách đặt câu hỏi và giơ tay trả lời
Ví dụ, khi tuyên truyền về luật giao thông, chúng ta có thể hỏi toàn thể hội trường: “Xin hỏi quý vị trong hội trường, hãy thành thật bằng 100% con tim nhé, ai ngồi đây đã từng vượt đèn đỏ rồi. Xin mời giơ tay lên”. Khi đó có khoảng 70-80% người giơ tay lên và mọi người cười rất vui khi giơ tay thú nhận đã từng vượt đèn đỏ. Đây là cách làm cho bầu không khí trở nên sinh động. Vì mọi người vượt đèn đỏ nhiều như vậy nên chúng ta hỏi câu thứ hai: “Quý vị biết vượt đèn đỏ là đúng hay sai?”. Mọi người trả lời vượt đèn đỏ là sai. “Quý vị biết là sai vậy tại sao quý vị vẫn vượt?”. Có rất nhiều câu trả lời: “bởi vì hoàn cảnh xô đẩy”, “bởi vì không có công an”… chúng ta kết luận: “Đó chính là lí do vì sao chúng ta phải tìm hiểu về Văn hóa Giao thông”. Như vậy, đặt câu hỏi và cho giơ tay trả lời cũng là một hình thức mở đầu sinh động, sáng tạo.
Cách 4:Mở đầu bằng một hành động
Ví dụ, khi nói về chủ đề “Bảo vệ môi trường”, một anh thanh niên đã đem vào nơi thuyết trình một bọc rác rồi cầm vỏ chuối, vỏ cam, vỏ bưởi, giấy vụn, ống hút… vương vãi rác khắp nơi. Sau đó, anh ấy hỏi mọi người đang ngồi ở đó cảm thấy như thế nào? Mọi người trả lời rằng rất khó chịu khi anh ấy xả rác trong môi trường đó. Anh ấy bắt đầu phân tích rằng: “Đây là ngôi nhà chung của tất cả chúng ta, nhưng chỉ một mình tôi làm dơ là mọi người đều phải lãnh hậu quả, vì vậy, chúng ta hãy cố gắng giữ vệ sinh cho cơ quan, chung cư, lớp học của chúng ta”.
Ví dụ khác, có một vị giáo sư bước vào lớp và gật đầu mỉm cười với các sinh viên; tất cả sinh viên cũng gật đầu chào và ngồi xuống. Thế nhưng vị giáo sư vẫn đứng ngay bục giảng, gật đầu, mỉm cười chào các bạn sinh viên, mọi người đều rất ngạc nhiên. Sau đó, vị giáo sư lại tiếp tục đứng đó, gật đầu, mỉm cười chào các bạn sinh viên. Cả hội trường đều cười ồ lên, không hiểu giáo sư bị gì. Còn vị giáo sư vẫn gật đầu, mỉm cười và chào mọi người. Lúc đó cả hội trường vỡ òa và nói rằng giáo sư hình như hôm nay có gì không bình thường. Khi đó giáo sư mới nói rằng: “Ngày hôm nay tôi chỉ mới gật đầu, mỉm cười và chào có vài lần thôi mà các anh chị đã nói tôi không bình thường. Nhưng, trong xã hội, ai phải luôn luôn gật đầu, mỉm cười và chào? Đó chính là nhân viên tiếp thị. Và ngày hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về vai trò của nhân viên tiếp thị”. Đây là cách mở đầu bằng hành động rất thú vị của vị giáo sư.
Cách 5:Mở đầu bằng một con số, sự kiện gây sốc
Ví dụ, một bọc ni lông sau khi ăn bánh mỳ, ăn xôi bị vứt ra ngoài môi trường thì bao nhiêu năm chúng mới phân hủy xong? Câu trả lời là có thể mất gần 500 năm mới phân hủy xong trong môi trường tự nhiên. Như vậy, một đời chúng ta xả rác, một đời chúng ta không biết giữ gìn môi trường thì bao nhiêu đời phải gánh chịu hậu quả của chúng ta? Đó là cách đưa ra một con số gấy sốc để mở đầu.
Ngoài ra, chúng ta có thể kể một câu chuyện gây sốc gần đây mới xảy ra, được đưa tin trên thời sự, trên báo, trong ti vi hoặc trong cuộc sống gần nơi ở của mình. Khi đưa ra một câu chuyện gây sốc thì người ta cũng sẽ chú ý lắng nghe, từ đó chúng ta dẫn dắt họ vào bài thuyết trình.
Cách 6:Mở đầu bằng một trò chơi nhận thức
Đây là một hình thức mở đầu khá hấp dẫn, có thể chơi trò chơi về câu đố, chơi trò chơi vận động trên sân khấu, chơi trò chơi thử thách về trí tuệ… Thông qua trò chơi đó, mang đến một ý nghĩa để chúng ta dẫn dắt vào bài thuyết trình. Trò chơi này giúp phần mở đầu thêm tuyệt vời và sâu sắc, đồng thời tạo được bầu không khí sinh động, cách này rất phù hợp với lớp học, hội trường.
Cách 7:Mở đầu bài một đoạn video clip
Ví dụ, chiếu một đoạn clip về cảnh một bầy chim cánh cụt đang đứng trên tảng băng thì một con cá kình xuất hiện quay mũi tấn công, làm sao để bầy chim thoát được? Nếu mỗi chú chim cánh cụt nhảy xuống một nơi thì chắc chắn sẽ có đứa bị chết. Nếu cùng ôm nhau lại thì chắc chắn cả bầy chết. Nếu bầy chim cánh cụt không chỉ ôm nhau đứng trên tảng băng, mà ôm nhau lại và nhảy vào miệng con cá kình để miệng nó bị kẹt thì rất nhiều chú chim cánh cụt sẽ bị đổ máu? Vậy, làm sao để thoát? Đáp án chính xác của đoạn clip vừa xem là bầy chim cánh cụt sẽ dồn về một phía, làm cho tảng băng phía bên nổi lên, khiến cá kình không thể tấn công được vì tảng băng cản lại.
Xem đoạn clip sẽ hấp dẫn hơn mình kể rất nhiều lần, bởi vì clip có cả âm thanh, hình ảnh và hiệu ứng. Sau khi chiếu đoạn clip xong, chúng ta dẫn vào chủ đề “Kỹ năng làm việc nhóm”, tức là một con chim cánh cụt không làm được, hai con chim cánh cụt không làm được… nhưng cả bầy chim cánh cụt làm sẽ được. Con cá kình này được ví như những công việc quan trọng, những dự án lớn, không chỉ một người có thể làm được mà đòi hỏi cả nhóm phải hợp tác làm với nhau. Bên cạnh đó, cũng cần con chim đầu đàn hướng dẫn các con chim còn lại.
Khi mở đầu bằng đoạn video clip sẽ tạo được cảm xúc rất lớn trong lòng người xem. Có những đoạn clip có thể lấy được nước mắt, có những đoạn clip làm cho người ta cười sảng khoái và cũng có những đoạn clip khiến người ta phải suy nghĩ một cách rất sâu sắc về điều mình sắp nói.
Như vậy, đó là những phương pháp để chúng ta có thể mở đầu một cách “khác thường” so với việc mở đầu bằng cách: “Kính thưa quý vị và các bạn, kỹ này này là kỹ năng rất quan trọng…”, “vấn đề kia là vấn đề chúng ta cần phải quan tâm…”. Như vậy, chúng ta phải nhớ đừng mở đầu theo lối mòn mà cần phải thu hút sự chú ý của người nghe ngay từ câu nói đầu tiên.