Chúng ta sẽ tìm hiểu tính chất của âm dương, có liên quan đến sự ứng dụng phong thủy trong nhà. Như đã biết, âm dương là hai mặt đối lập, biểu hiện về hai mặt khác nhau của sự vật, hiện tượng. Âm dương có những tính chất cơ bản sau:
Nội Dung Bài Viết
Tính tương đối:
Âm dương chỉ có tính tương đối, thế nên trong phong thủy, khi xét âm dương thì phải xác định rõ là mình đang xét âm dương cho đối tượng nào. Chẳng hạn, xét âm dương cho cái bếp, xét âm dương cho giường ngủ hoặc ngôi nhà thì phải xác định rõ ràng. Việc đo hướng nhà cũng vậy, đó là chúng ta đo hướng của căn nhà, chứ không phải đo bất cứ đối tượng nào khác. Cho nên, người đo nhà đứng như thế nào cũng được, điều quan trọng là đo được chính xác phương hướng của ngôi nhà. Người này có thể đứng quay mặt vào nhà, đứng quay ngang, đứng nghiêng… miễn là kết quả đo phải tuyệt đối chính xác. Khi xác định hướng của căn bếp thì căn bếp là đối tượng chính, chứ không phải là hướng của người nấu bếp. Khi xác định hướng giường thì phải căn cứ vào đầu giường, tức là thành cao của giường đang tựa vào đâu, chứ không phải hướng quay của người nằm ngủ. Tương tự, hướng của bàn thờ là hướng của chiếc bàn, chứ không phải hướng của người đứng cúng; không được nói bàn thờ hướng Nam nên hướng người đang cúng là hướng Bắc, như vậy, là chúng ta bị lẫn lộn giữa các khái niệm. Vì vậy, phải xác định đúng âm dương cho đối tượng đó thì chúng ta mới xét được Thanh Long, Bạch Hổ; xét được trái phải trước sau.
Việc xác định đúng phương hướng của đối tượng là điều chúng ta cần lưu ý, vì việc này rất thường gây ra nhiều nhầm lẫn trong yếu tố phong thủy. Ví dụ, gia đình này cần đặt một linh vật phong thủy trước nhà, chẳng hạn, phải đặt đôi Tỳ Hưu hoặc đôi Kỳ Lân trước nhà, trong đó đực (dương) nằm bên trái, nữ (âm) nằm bên phải. Như vậy, chúng ta phải đặt đôi Kỳ Lân cho ngôi nhà này, chứ phải đặt đôi Kỳ Lân cho mình; vì vậy, khi đứng đối diện ngôi nhà, không được đặt Kỳ Lân đực bên tay trái của mình, còn Kỳ Lân cái bên tay tay phải của mình, khi xoay lưng lại là bị ngược bên âm dương. Cho nên, đặt Kỳ Lân bên trái là đặt bên trái của ngôi nhà, tương tự, Kỳ Lân cái là bên phải của ngôi nhà, đặt như vậy mới chính xác. Bằng không, nếu đặt sai âm dương, điều tốt còn chưa đến kịp thì hung họa đã kề sát bên.
Vì vậy, phải rõ biết mình đang xác định âm dương cho đối tượng nào, vì đối với mỗi đối tượng cụ thể khác nhau, âm dương được quy chiếu trong một hệ quy chiếu cụ thể. Không thể xét âm dương theo tay trái của mình, hoặc theo hướng đứng của mình, hoặc theo hướng của đối tượng khác. Như vậy sẽ gây ra nhầm lẫn trong phong thủy.
Tính tương quan
Đặc tính âm dương trong sự vật không tồn tại độc lập, mà có mối quan hệ tương hỗ, tương sinh, tương ứng, tương quan, tương hợp với nhau. Chúng ta chỉ có thể phân biệt âm dương trong một phạm trù nhất định, chẳng hạn: dương là chủ động, âm là bị động; dương là chủ, âm là khách… Ta thấy rằng, có chủ thì mới có khách, có chủ động thì mới có bị động, có sáng thì mới có tối. Vì vậy, âm dương thể hiện sự nhất quán trong một đối tượng nhất định, chúng sẽ có sự tương quan và giao hòa với nhau. Những sự vật hiện tượng được phân tác bằng âm dương đều cùng một phạm trù, một điều kiện, tức là tất cả đều cùng thuộc về một hệ quy chiếu.
Nếu bàn thờ hoặc bếp ăn được đặt giữa nhà, không có điểm tựa tọa thì đối tượng đó đang bị thuần dương, hay còn gọi là cô dương. Cho nên, đối với đầu giường hoặc bếp ăn thì nên có phần được tựa vào tường, tức là tọa sơn thì mới tạo được âm dương hài hòa.
Tính phổ biến
Âm dương có tính phổ biến, cho nên đối với mọi sự vật, hiện tượng có thể khái quát bằng tính âm dương, từ viên đá vô tri trên mặt đường cho đến những đối tượng phức tạp về khí, về mùa, có âm dương chuyển hóa, biến hóa lẫn nhau; ví dụ từ mùa xuân (mộc vượng), mùa hạ (hỏa vượng), mùa thu (kim vượng), mùa đông (thủy vượng). Âm dương chuyển đổi, biến hóa không ngừng, từ sáng đến tối, từ ngày đếm đêm; vũ trụ cũng luôn luôn thay đổi. Từng mùa khác nhau nên âm dương cũng thay đổi theo mùa và ngũ hành cũng theo đó mà đổi thay.
Tính khả phân
Âm dương có tính phân chia vô hạn. Âm dương được phân chia thành các đối tượng âm dương nhỏ hơn. Tùy theo sự thay đổi của phương diện đối lập, mà trong âm hoặc dương lại có thể phân ra âm hay dương khác. Phần khí dương bắt đầu từ Đông Chí đến Hạ Chí, trong phần khí dương có mùa xuân và mùa hạ; mùa xuân khí đỡ nóng hơn, còn mùa hạ thì dương mạnh hơn; trong mùa xuân lại phân thành sáng tối, ngày đếm, giờ âm giờ dương; trong một canh giờ cũng có giờ âm và giờ dương, ví dụ giờ Tý từ 23 giờ đến 1 giờ, trong đó, từ 23 giờ đến 0h là giờ âm, từ 0h đến 1 giờ là giờ dương, như vậy, trong một canh giờ có thể phân biệt âm dương.
—
Như vậy, căn cứ vào tính tương đối, tính tương quan, tính phổ biến, tính khả phân của âm dương mà chúng ta phân biệt âm dương theo từng đối tượng cụ thể để chúng ta sắp đặt, thiết kế, thay đổi không gian sống phù hợp với công năng sử dụng.