Hiện nay, tỷ lệ sinh viên thất nghiệp ở nước ta rất cao. Mọi người thường thắc mắc rằng “tại sao tốt nghiệp đại học xong, lúc đi làm lại không biết làm gì cả”, đây là thực trạng đang diễn ra ở Việt Nam. Chỉ học mà không hành ở Việt Nam gọi là “con mọt sách”, còn người Do Thái gọi là “con lừa thồ sách”. Thật vậy, một người chỉ học mà không có trải nghiệm, không biết thực hành thì người đó mãi mãi chỉ là một con mọt sách, một con lừa thồ sách mà thôi.
Vậy, người Do Thái dạy con mình trải nghiệm trong cuộc sống như thế nào?
Nội Dung Bài Viết
Một số cách rèn luyện con trải nghiệm
Tự tìm hiểu vấn đề
Người Do Thái không bao giờ trả lời ngay câu hỏi của con, mà họ sẽ trì hoãn lại, điều này nhằm khuyến khích con trẻ phải tự tìm hiểu, tìm tòi, trải nghiệm trước khi có câu trả lời. Người Do Thái sẽ gợi mở, hướng dẫn cho con cách tìm câu trả lời. Nhờ tự tìm kiếm câu trả lời mà trẻ có thêm trải nghiệm.
Chọn đồ chơi phát triển trí tuệ
Đồ chơi của trẻ ngay từ bé rất quan trọng. Đây không chỉ là đồ chơi để giải trí, mà còn phải giúp cho trẻ phát triển tư duy, phát triển khả năng sáng tạo về sau. Đa phần phụ huynh ai cũng mua đồ chơi cho con, tuy nhiên không phải ông bố bà mẹ nào cũng biết đồ chơi nào phù hợp cho con phát triển trí tuệ. Hơn nữa, cha mẹ thường đưa con đến cửa hàng đồ chơi và mua món đồ con thích, sau khi mua về, nhiều trẻ chỉ chơi được một chút thì chán, không thích nữa. Nhiều đứa trẻ có rất nhiều đồ chơi nhưng không có ý nghĩa gì. Thậm chí nhiều bé có hàng chục, thậm chí hàng trăm con búp bê, mỗi con chỉ khác nhau vài điểm, trẻ chỉ chơi một chút rồi bỏ qua, không chơi nữa.
Qua đó, chúng ta thấy rằng, việc chọn mua đồ chơi và hướng dẫn con chơi là điều cực kỳ quan trọng để phát triển trí tuệ cho trẻ. Người Do Thái rất thận trọng khi mua đồ chơi cho con, họ cho con chơi đồ chơi theo những tiêu chí sau:
- Đồ chơi phải phù hợp với lứa tuổi
- Đồ chơi phải phát triển trí tuệ
- Không ngại khi trẻ tháo lắp đồ chơi
Nhiều phụ huynh rất xót khi con trẻ tháo đồ chơi ra hết và không chơi nữa, họ nghĩ rằng làm như vậy không có lợi ích gì. Tuy nhiên, cần phân biệt rằng, đứa trẻ mua đồ chơi xong rồi đập phá và vứt bỏ thì mới đáng lo ngại. Còn đứa trẻ mua đồ chơi về để tháo ra, tìm cấu tạo, quan sát các bộ phận bên trong và tìm cách lắp ghép lại thì đây là điều rất đáng mừng. Bởi vì, đứa trẻ này có khả năng khám phá và có sự nghi vấn, thắc mắc nên đặt câu hỏi tìm hiểu vấn đề, chẳng hạn: tại sao cánh tay của búp bê có thể xoay được, tại sao mắt búp bê có thể chớp được…
Nhiều đứa trẻ mua búp bê về, chọc mắt búp bê ra rồi bỏ đi, không chơi nữa; nhưng có đứa trẻ lại tìm cách tháo lắp để hiểu cách nháy mắt của búp bê. Nhân cơ hội đó, cha mẹ nên vừa chơi với trẻ, vừa kết hợp đặt câu hỏi để trẻ phát triển trí tuệ: “tại sao cánh tay búp bê lại xoay được”, “tại sao chiếc xe tại được”, “tại sao có thể điều khiển xe chạy được”… Trong khi nhiều trẻ chỉ biết điều khiển cho xe chạy, nếu lỡ đâm vào tường thì điều khiển cho quay ra ngoài và tiếp tục chơi chứ không tìm hiểu thêm gì cả. Thay vào đó, cha mẹ hãy đặt câu hỏi cho trẻ “con có biết tại sao xe quay ra ngoài được không”.
Đồ chơi trẻ em Việt Nam thường chơi thường mang tính sẵn có, chỉ cần bấm nút, gắn bin vào là bắt đầu hoạt động và như vậy trẻ sẽ chơi theo những gì có sẵn. Vì vậy, để trẻ phát triển tư duy, phụ huynh nên mua những món đồ mà trẻ có thể sáng tạo, có thể tháo lắp, ví dụ như trò xếp hình lego. Ngay từ bé, cha mẹ có thể cho trẻ lắp ráp theo những mẫu có sẵn trong quyển hướng dẫn; lớn dần hơn, khi đã thành thục thì cha mẹ có thể hỏi con “nếu chỗ này thay đổi thì sẽ ra hình gì”, “con có thể làm điều gì khác biệt hơn”… đây là cách cha mẹ tập cho con tự trải nghiệm, nhờ vậy, trẻ phát triển tư duy rất mạnh. Những trò chơi giúp phát triển trí tuệ mà cha mẹ có thể mua cho con như tháo lắp, ghép hình, xếp hình lego, ghép tranh, ghép chữ, ghép gỗ…
Một điều cần lưu ý, có nhiều phụ huynh nghĩ rằng mua đồ chơi cho con là để mình có thời gian làm việc khác, vì đi làm cả ngày về không còn thời gian chơi với con nữa. Tuy nhiên, các bậc phụ huynh phải biết rằng, thời gian chơi với con là thời gian cực kỳ quý báu để phát triển cho con về mặt tinh thần lẫn trí tuệ. Vì vậy, cha mẹ mỗi ngày nên dành ít nhất 30 phút để chơi với con mình.
Mỗi khi trẻ chán trò chơi cũ, phụ huynh nên chuyển qua trò chơi mới cho con. Nếu trẻ chưa tự chơi được, phụ huynh hãy khuyến khích, giúp con kiên trì chơi bằng cách đặt những câu hỏi gợi mở, hướng dẫn những cách chơi sáng tạo, tăng hứng thú cho con tiếp tục khám phá. Đối với bé gái, cha mẹ có thể dạy con phối hợp quần áo cho búp bê, thậm chí cho con những miếng vải nhỏ để con thiết kế, sáng tạo.
Tham gia các tour trải nghệm
Một cách phát triển rất tốt mà phụ huynh hiện nay áp dụng để phát triển trí tuệ cho trẻ là đăng kí cho trẻ tham gia các tour trải nghiệm nếu đủ điều kiện. Chẳng hạn đi những tour ngắn để tham quan cách nuôi bò sữa; tham quan các nông trại, nhà kính trồng cây, nếu có thể hãy cho trẻ trải nghiệm trồng thử để tập một ngày làm nông dân. Đây là những tour đi thực tế giúp trẻ có nhiều trải nghiệm.
Trải nghiệm công việc trong sinh hoạt hàng ngày
Một số phụ huynh đi làm suốt ngày, không có thời gian, cũng như không đủ điều kiện cho con đi tour thì hãy cho con trải nghiệm cuộc sống bằng chính những công việc trong gia đình. Con được học và được trải nghiệm thực tế thì mới phát triển tư duy.
Có nhiều quyển sách sáng tạo, hướng dẫn làm những đồ vật đơn giản sẽ giúp trẻ phát triển rất tốt. Đôi khi một mình con trẻ sẽ không làm được, cha mẹ có thời gian hãy cùng con đọc sách và làm theo. Phụ huynh có thể dành cuối tuần để cùng làm một đồ vật gì đó với con, nếu không làm được thì có thể cùng tìm kiếm cách làm trên các phương tiện thông tin hoặc theo sách vở.
Khi con lớn hơn, cha mẹ hãy cho con tập ủi quần áo, xếp quần áo, rửa chén, làm việc nhà. Cha mẹ cũng có thể tạo ra tình huống để con cái tập giải quyết vấn đề. Có nhiều đứa trẻ mỗi sáng rất tất bật về vấn đề giày dép và quần áo, khi đó, cha mẹ hãy tập cho con sắp xếp quần áo, giày dép gọn gàng sau khi sử dụng; mỗi tối trước khi đi ngủ cho con chọn lựa trước quần áo và giày dép để sáng hôm sau không còn mất nhiều thời gian nữa. Khi lớn hơn nữa, đối với những em sinh viên, nhiều em muốn trải nghiệm được đi làm để khi ra trường quen dần với môi trường làm việc, dễ dàng đi làm.
Lựa chọn cách trải nghiệm phù hợp
Như vậy, có rất nhiều cách cho trẻ trải nghiệm trong cuộc sống nhưng không phải cách nào cũng phù hợp và đúng đắn, vì vậy, cần chọn lựa cách thức trải nghiệm thích hợp để trẻ hình thành kỹ năng, phát triển trí tuệ. Điều quan trọng nhất là phụ huynh cần rèn luyện cho trẻ từ nhỏ rằng học phải kết hợp với thực hành, vì hiện nay có nhiều trẻ chỉ dừng lại ở sự hiểu biết trên mặt lý thuyết mà không hề biết áp dụng vào thực tế, do đó, đa số người Việt Nam rất thiếu kỹ năng. Rất nhiều bạn sinh viên ra trường có kiến thức phong phú nhưng kỹ năng lại vô cùng hạn chế, trong khi đó kỹ năng có ảnh hưởng rất lón đến hiệu quả làm việc và phần nào quyết định sự thành công cuộc sống.
Nếu con trẻ không được rèn luyện từ lúc nhỏ thì kỹ năng không được hình thành, trong khi có rất nhiều kỹ năng khác nhau trong cuộc sống cần phải có: kỹ năng sinh tồn, kỹ năng cứng, kỹ năng mềm, kỹ năng sống. Vì vậy, muốn rèn luyện kỹ năng cho con thì chúng ta phải cho con trẻ trải nghiệm và thực hành những việc phù hợp ngay từ nhỏ, khi lớn lên, trẻ sẽ hình thành được thói quen thực hành khi được học bất kỳ điều gì.
Hiện nay, nhiều bạn trẻ có phong trào thích được trải nghiệm. Tuy nhiên, điều này khiến cho gia đình rất lo lắng vì các bạn thích đi phượt và xem đó mới là trải nghiệm. Đối với các bạn đã lớn thì gia đình cũng phần nào yên tâm nhưng còn nhiều bạn quá trẻ sẽ khiến cha mẹ lo lắng. Hơn nữa, nhiều bạn cho rằng, khi được đi phượt, đi đến một nơi nào khác thì đó mới là trải nghiệm và điều này chưa hoàn toàn là đúng. Các bạn phải hiểu rằng, trên đường đi chẳng may xe hư, mưa gió, ốm đau hoặc những sự việc bất ngờ xảy đến thì các bạn sẽ xử lý như thế nào, các bạn học được gì khi giải quyết vấn đề thì đó mới thật sự được gọi là trải nghiệm. Còn những bạn nói rằng “muốn đến một nơi nào đó để trải nghiệm” thì thật ra là vì các bạn thích được đi chơi, muốn đến đó để được ăn, được ngủ, được chơi, được chụp hình đẹp, cho nên mục đích chính của việc trải nghiệm vẫn chưa đạt được.
Có nhiều bạn sinh viên đi làm thêm và nói rằng muốn được trải nghiệm, đa số công việc các bạn chọn là: phục vụ quán cà phê, phục vụ quán ăn… đây là những công việc các bạn cho là dễ trải nghiệm nhất. Tuy nhiên, các bạn không nghĩ đến những công việc thật sự phù hợp với bản thân các bạn mới mang đến nhiều trải nghiệm cho bạn.
Ví dụ, khi bạn học khoa Tài Chính Kế Toán, bạn có thể làm thu ngân cho quán ăn, đây là một công việc trải nghiệm phù hợp, vừa được giao tiếp, vừa liên quan phần nào đến chuyên môn. Bạn cũng có thể làm báo cáo thuế trên mạng cho các doanh nghiệp nhỏ, vì các đơn vị nhỏ chỉ cần một người hàng tháng báo cáo thuế một lần. Đối với các bạn học khoa Điều Dưỡng, bạn có thể chọn việc chăm sóc bệnh nhân theo giờ ở các bệnh viện thay vì phục vụ ở quán ăn. Qua đó, chúng ta thấy rằng, công việc nào cũng mang đến trải nghiệm nhất định nhưng trải nghiệm phù hợp với nghề thì không phải ai cũng biết.
Như vậy, có rất nhiều cách để trải nghiệm nhưng phải chọn trải nghiệm phù hợp với từng độ tuổi. Đối với trẻ nhỏ thì phụ huynh hướng dẫn trẻ trải nghiệm bằng những việc nhỏ. Khi lớn hơn, trẻ sẽ trải nghiệm với những việc lớn hơn.