Dạy con cách ghi nhớ

    Một đứa trẻ có trí nhớ tốt sẽ giúp việc học của đứa trẻ ấy tốt hơn rất nhiều. Nếu không có trí nhớ tốt, trẻ phải học đi học lại những điều cũ, những điều đã học rồi. Cho nên, đứa trẻ có trí nhớ tốt học hành cũng dễ dàng hơn những đứa trẻ khác. Người do Thái là những người có trí nhớ thiên tài và họ rất quan trọng việc rèn luyện trí nhớ cho con bằng những cách sau:

Học thuộc lòng

• Sùng bái về đạo

     Từ lúc con còn bé, Người Do Thái đã cho học kinh Thánh. Từ 3 tuổi con cái phải học đến một mức độ nhất định. Giai đoạn từ 5-7 tuổi thì đã có thể học hết một bộ kinh Thánh. Sau 7 tuổi con cái phải tiếp tục học kinh nào thì người Do Thái cũng sắp xếp rất chu đáo.

     Nhiều người thắc mắc rằng, nếu không theo đạo thì sẽ học gì? Tuy nhiên, điểm cần chú ý ở đây là nhờ người Do Thái sùng đạo nên việc học thuộc lòng cũng sẽ dễ hơn. Cũng vậy, khi yêu thích điều gì đó thì bạn cũng sẽ học dễ thuộc hơn. Vì vậy, điều chúng ta nên ứng dụng là chọn cho trẻ những gì trẻ ưa thích và phù hợp với lứa tuổi để trẻ dễ tiếp thu. Chúng ta dễ thấy rằng, con trẻ học hát rất nhanh, khi dạy những bài đồng dao, những bài thơ thì con cái rất dễ thuộc và đó là những gì chúng ta nên dạy cho con mình ngay từ bé.

     Nhiều người nói “người Do Thái chỉ biết học thuộc lòng thôi, như vậy thì đâu có gì vĩ đại”, tuy nhiên, hãy nhớ rằng, khi đại não có nhiều kiến thức nhờ học thuộc lòng thì về sau việc tiếp thu những kiến thức khác sẽ rất dễ dàng. Thực tế, một đứa trẻ đọc sách nhiều sẽ tiếp thu kiến thức nhanh hơn và dung lượng nhớ cũng nhiều hơn đứa trẻ khác. Vì vậy, Người Do Thái rất chú trọng việc bồi dưỡng trí nhớ cho con cái và trí nhớ này cũng theo hệ thống nhất định.

• Kết hợp giữa suy nghĩ và trí nhớ

     Ở Việt Nam, trẻ nhỏ thường phải làm văn miêu tả, chẳng hạn tả con vật, tả con người, tả đồ vật… Đa số em nào cũng bắt đầu từ miêu tả con mắt, lỗ mũi, cái miệng, khuôn mặt rồi mới đến chân tay và thân người và kết thúc bài văn thường theo khuôn mẫu giống nhau. Có trường hợp, vì thường mở bài bằng câu “nhà em có nuôi một con gà” dẫn đến khi tả ông nội thì có đứa trẻ viết rằng “nhà em có nuôi một ông nội”. Đây chính là cách chúng ta cho con mình học văn mẫu, sự rập khuôn này dẫn đến những kết quả không như mong muốn. Và người Do Thái khác chúng ta ở chỗ họ biết kết hợp giữa suy nghĩ và trí nhớ.

• Dẫn giải từng ý cho con

     Người Do Thái thường đặt câu hỏi cho con, điều này kích thích trẻ phát triển suy luận trong quá trình tìm kiếm câu trả lời. Sau khi con đã trả lời thì cha mẹ tiếp tục thảo luận, trao đổi với con. Điều này giúp con trẻ phát triển rất mạnh về khả năng ghi nhớ, đồng thời tư duy và suy nghĩ cũng được phát triển.

     Khi học tiểu học, các bé thường tả người mẹ có khuôn mặt trái xoan, mắt bồ câu, mũi dọc dừa, dáng người cao, da trắng, răng đều như bắp… Thay vào đó, chúng ta có thể hướng dẫn bé có thể miêu tả nhiều hơn, nói nhiều hơn về đôi mắt, khuôn mặt. Ví dụ tả đôi tay mẹ gân guốc thì khuyến khích trẻ nói thêm vì sao tay mẹ lại gân guốc; đứa trẻ sẽ nói mẹ phải lao động rất nhiều, hằng ngày đi làm về còn phải làm công việc nhà… Chính những câu hỏi đó giúp đứa trẻ suy nghĩ nhiều hơn và câu văn được mở rộng hơn, đồng thời cha mẹ cũng cung cấp cho con thêm nhiều kiến thức mới, giúp con hiểu biết hơn. Nhờ hướng dẫn con theo cách như vậy ngay khi con còn nhỏ, đến lúc lớn lên con trẻ sẽ viết văn hay hơn, hiểu được vấn đề và giải thích được vấn đề được toàn diện hơn. Người Do Thái rất quan trọng điều này.

     Người Việt Nam thường dạy con mình học thuộc lòng tất cả ở cấp tiểu học, rất ít khi đặt câu hỏi cho con mình. Do vậy mà khi lớn lên, con cái thường học theo kiểu thuộc lòng, quên một chữ là quên hết cả chuỗi, khi có ai nhắc một vài chữ đầu thì mới nhớ. Nếu cứ cho con mình xem văn mẫu và học thuộc lòng thì cha mẹ rất khó khăn trong việc dạy con, nhất là ở bậc tiểu học. Thay vào đó phải đặt nhiều câu hỏi mở rộng cho trẻ, giúp trẻ học bài dễ hơn, đồng thời phát triển tư duy và biết cách làm văn.

     Nhiều đứa trẻ học thuộc lòng bằng cách học từng chữ một, học như vậy rất khó khăn trong việc ghi nhớ, nếu quên một chữ là quên tất cả. Vì vậy, sau khi học thuộc lòng, cha mẹ nên đặt cho con mình nhiều câu hỏi để con trẻ có thể hiểu bài một cách sâu sắc và nắm vững kiến thức hơn. Đây là một cách học rất hiệu quả.

Ghi nhớ một cách thích hợp

     Trí nhớ có hai loại: nhớ vô thức và nhớ có ý thức. Khi còn nhỏ, mọi người đa số sẽ nhớ vô thức, cho nên, tùy theo độ tuổi, chúng ta sẽ có cách tác động một cách phù hợp. Ban đầu, cho trẻ nhớ vô thức, tức là cho trẻ học thuộc lòng. Dần dần khi trẻ lớn lên sẽ ghi nhớ một cách có ý thức, phát triển trí tuệ tốt hơn.

     Khi con còn nhỏ, chúng ta thường cho con trẻ học vẹt để nắm kiến thức một cách tương đối, sau đó phát triển lên thành sự ghi nhớ có ý thức. Trong khi đó, từ lúc trẻ lên 6 tuổi, người mẹ Do Thái luôn đặt câu hỏi cho con, việc đặt câu hỏi giúp con ghi hiểu ý nghĩa sâu hơn, nhờ vậy nhớ được lâu hơn và chủ động hơn. Việc luyện tập đặt câu hỏi cho trẻ ngay từ bé sẽ tạo thành thói quen cho trẻ khi lớn lên, trong quá trình học con sẽ luôn luôn đặt câu hỏi, vì vậy cách ghi nhớ ngày càng có ý nghĩa, tránh kiểu học vẹt.

     Tất cả chúng ta đều biết rằng, ai cũng phải quên đi, không thể nhớ tất cả mọi thứ đến suốt đời. Tuy nhiên, có khi điều cần nhớ thì lại không nhớ, điều nên quên thì lại không quên. Người Do Thái dạy con nhớ những điều cần nhớ và điều gì không cần nhớ thì phải quên đi. Họ sẽ cho con cái ôn tập thường xuyên những điều cần nhớ và khi thường xuyên nhắc lại những điều đó sẽ giúp trẻ ghi nhớ sâu sắc hơn; đối với những gì đáng quên sẽ không nhắc lại để dần dần lãng quên đi.

Tổng kết

    Cách người Do Thái luyện trí nhớ cho con là thường xuyên cho con học thuộc lòng. Chúng ta có thể học hỏi bằng cách kể cho trẻ nghe nhiều câu chuyện từ khi còn nhỏ, sau khi kể xong, động viên con nhắc lại nội dung câu chuyện. Sau đó hỏi những câu hỏi xung quanh câu chuyện đó, chẳng hạn về các nhân vật, diễn biến câu chuyện và từ từ gợi cho trẻ nhớ lại câu chuyện. Kế tiếp khuyến khích trẻ kể lại từng đoạn câu chuyện, cuối cùng là kể lại toàn bộ câu chuyện. Hoặc cha mẹ kể từng đoạn chuyện, cho trẻ kể lại đoạn đó rồi tiếp tục kể đoạn kế tiếp, cách này rất tốt trong việc tăng trưởng trí nhớ của trẻ. Một điều không thể thiếu đó là sau khi kể chuyện phải đặt câu hỏi cho trẻ, chẳng hạn xem trẻ nghĩ gì về các nhân vật trong chuyện, dạy con bài học rút ra từ câu chuyện. Tuy nhiên, đến khi con bước vào tiểu học, phần lớn cha mẹ dường như quên đi cách đặt câu hỏi cho con cái, chỉ cho con học thuộc bài trong vở là xong, quên mất thói quen đặt câu hỏi để cho con mở rộng suy nghĩ, trong khi chính thói quen này giúp nâng trí nhớ của con trẻ lên rất nhiều.

     Nhiều người nói trí nhớ tốt là do bẩm sinh, tuy nhiên bẩm sinh chỉ chiếm một phần nhỏ, điều quan trọng là có rèn luyện hay không. Minh chứng cho việc này là rất nhiều nhà vô địch về trí nhớ trên thế giới đều nhờ rèn luyện. Và cách rèn luyện trí nhớ theo người Do Thái là “đọc – thuộc lòng – giảng giải”, ở Việt Nam là kể chuyện cho con, đặt câu hỏi và cho con lặp lại, điều này giúp trí nhớ của trẻ sẽ tăng trưởng. Ngay từ bé nếu có dung lượng nhớ nhiều thì khi lớn lên việc ghi nhớ những kiến thức khác chỉ là chuyện nhỏ.

     Sở dĩ não bộ ghi nhớ được là phải lặp đi lặp lại nhiều lần. Ban đầu, việc lặp lại sẽ thực hiện một cách máy móc bằng cách học vẹt, học thuộc lòng nhưng khi lớn hơn não bộ sẽ ghi nhớ một cách có ý thức bằng việc nhớ ý nghĩa, nhớ nội dung. Một người uyên bác, có nhiều tri thức là nhờ mối liên kết của các dây thần kinh với nhau. Một nơron thần kinh có hơn hai mươi ngàn mối liên kết trong khi chúng ta có tới hàng trăm tỷ nơron thần kinh. Vì vậy, tạo được các mối liên kết nhiều chừng nào thì chúng ta ghi nhớ được nhiều chừng đó. Thế nên, điều quan trọng là chúng ta cần dạy trẻ học tập phù hợp và gợi ý cho trẻ ghi nhớ để rèn luyện trí nhớ từ khi còn nhỏ. Bằng việc áp dụng những cách trên, cha mẹ có thể giúp con có trẻ có trí nhớ tốt hơn, nhờ vậy thuận lợi cho việc học tập hơn rất nhiều.