Nội Dung Bài Viết
Tầm quan trọng của trí tuệ
Cha mẹ đã bao giờ đặt câu hỏi“khi cháy nhà con sẽ mang theo cái gì” cho con mình hay chưa? Thông thường, cha mẹ không dạy con mình lúc cháy nhà sẽ mang theo cái gì, mà chỉ tự nghĩ rằng họ sẽ mang theo những thứ giá trị gì nếu nhà bị cháy. Một số khác dạy con khi gặp đám cháy phải làm thế nào và cách thoát hiểm ra sao. Riêng người Do Thái, họ dạy cho con hiểu tầm quan trọng của trí thức qua câu chuyện cháy nhà. Một người mẹ Do Thái nói chuyện với cô con gái nhỏ của mình như sau:
- Khi cháy nhà con sẽ mang theo cái gì?
- Con sẽ mang theo truyện tranh.
- Đúng rồi, sách truyện là kiến thức, là vật quý, nhưng ngoài ra còn mang gì khác không?
- Có phải mang theo tiền không mẹ?
- Không phải, vật cần đem theo là thứ không mùi không vị, khó tưởng tượng ra.
Cô con gái không nghĩ ra được đó là gì thì người mẹ mới dạy thứ cần đem theo chính là trí tuệ. Khi đó, đứa con mới vỡ lẽ ra rằng, nếu nhà bị cháy, những thứ bên ngoài sẽ bị thiêu rụi không còn gì, nhưng một thứ không thể cháy được đó là trí tuệ nằm trong đầu mình. Đây là cách người mẹ Do Thái dạy con cái. Như vậy, muốn có trí tuệ thì chúng ta phải có tri thức và tri thức là thứ mình sẽ mang theo suốt cuộc đời.
Ở Việt Nam, cha mẹ thường dạy con phải trang bị kiến thức bằng câu: “Con không đi học sau này sẽ phải làm việc rất cực khổ. Nhưng nếu đi học thì con sẽ được làm những công việc tốt đẹp, có nhiều thành công”. Bên cạnh đó, câu chuyện người mẹ Do Thái dạy con là bài học mà các bậc phụ huynh cần chiêm nghiệm, từ đó biết cách làm cho con cái thấy được tầm quan trọng của tư duy, trí tuệ đối với cuộc sống.
Khi giáo dục con, người mẹ Do Thái đặt rất nhiều câu hỏi, cách đưa ra nhiều câu hỏi như vậy giúp cho trẻ thấm nhuần ngày từ lúc rất nhỏ rằng trí tuệ là hạnh phúc của con người. Trí tuệ có địa vị cao hơn cả quốc vương, nó được đúc kết từ sách vở, kiến thức. Một người có trí tuệ cũng luôn hiểu rằng, khi mình có trí tuệ thì mình phải là người khiêm tốn. Người có khiêm tốn thì đó là người biết sử dụng trí tuệ.
Cách chiếm lĩnh trí tuệ
Người Do Thái không chỉ giúp con cái hiểu tầm quan trọng của trí tuệ, mà còn giúp con mình chiếm lĩnh được trí tuệ. Họ không ngừng tìm kiếm phương pháp giúp con có được trí tuệ thông thái nhất. Họ dạy con chăm chỉ đọc sách, hướng dẫn con cách học tập hiệu quả, phù hợp và để tâm vào việc bồi dưỡng khả năng học tập của con.
Người Do Thái rất chú trọng phương pháp giáo dục con cái từ nhà trường cho đến gia đình. Họ thấy rằng, việc giáo dục con trong nhà trường thường có một hệ thống, bài bản. Phương pháp giáo dục như vậy thường dựa theo số đông, trong khi mỗi đứa trẻ có cách tiếp thu khác nhau và mức độ nhận thức cũng khác. Khi giáo viên giảng dạy, giải thích thì không phải tất cả các đứa trẻ đều tiếp nhận giống nhau, mà mỗi trẻ sẽ có mức độ hiểu khác nhau.
Thực tế cho thấy, còn rất nhiều kỹ năng, kiến thức chuyên ngành không phải có được chỉ từ hai buổi học trên lớp, mà nó phải được hình thành, rèn luyện rất nhiều lần thì mới hình thành được kỹ năng. Người Việt Nam sau khi đưa con đến trường thì dường như phó mặc con cái cho nhà trường, cho thầy cô là chủ yếu. Con cái có học kém, học không được thì sẽ cho con đi học thêm, mà không tìm hiểu lí do vì sao con mình học không đạt. Cứ biết con mình học kém là đưa con đi học thêm, đó là cách giải quyết vấn đề của phụ huynh Việt Nam.
Hơn nữa, cha mẹ chỉ chú trọng cho con đi học mà không quan trọng những phương pháp, cách thức, kỹ năng để con nắm được kiến thức và cũng ít có ai chỉ dạy những phương pháp này. Trong khi đó, các bà mẹ Do Thái rất chú trọng cách bồi dưỡng con cái để có phương pháp học tập hiệu quả và phát triển khả năng học tập bằng những cách sau:
Giao việc khó hơn một bậc so với khả năng
Cách người Do Thái áp dụng để bồi dưỡng khả năng học tập là giao cho con mình những công việc khó hơn khả năng của chúng. Thông thường, mọi người thường nghĩ rằng nên giao việc vừa với khả năng thì con cái dễ dàng làm hơn. Còn người Do Thái luôn cho làm khó hơn một bậc, chứ không vượt quá. Theo kiến thức tâm lý học, phương pháp phát triển trí tuệ cho trẻ phải nằm trong vùng của trẻ, có thể cao hơn một chút nhưng cũng nằm trong vùng đó. Bởi lẽ, nếu việc trong tầm tay của trẻ thì trẻ làm rất nhanh; nếu tăng độ khó một chút đòi hỏi trẻ phải nỗ lực, tìm kiếm tài liệu, kiến thức, phương pháp để hoàn thành công việc được giao. Điều này giúp bồi dưỡng khả năng học tập của trẻ ngày càng nhiều hơn, trong tương lai nếu gặp chuyện khó khăn, con trẻ sẽ có tính chủ động tìm tòi kiến thức, tìm cách để giải quyết vấn đề, chứ không bị lệ thuộc.
Tìm kiếm kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau
Người Do Thái khuyến khích con cái tìm kiếm kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau, chẳng hạn: sách vở, báo chí, truyền hình… Ở Việt Nam tuy việc này được áp dụng rất nhiều nhưng cha mẹ cho trẻ sử dụng công nghệ quá nhiều. Hiện này khi giảng viên đưa ra vấn đề gì, hầu hết các em sinh viên đều sử dụng điện thoại để lấy thông tin đã có sẵn trên Google để làm, ít sinh viên nào tự tìm kiếm hoặc sáng tạo theo ý kiến của riêng mình. Đến lúc chấm bài, hơn 90% bài có nội dung giống nhau, thậm chí có những bài không khác nhau đến từng dấu phẩy. Điều này cho thấy giới trẻ bây giờ rất lười tư duy, lợi dụng công nghệ rất nhiều, không có khả năng tự biến hóa mà lấy nguyên kiến thức trên mạng. Đa số các bạn trẻ bây giờ chỉ lên Google để tra cứu thông tin, trong khi người Do Thái dạy con phải tìm kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau, không chỉ bằng một công cụ.
Thu thập tư liệu hàng ngày
Người Do Thái còn dạy con phải thu thập tư liệu hàng ngày. Dựa trên bài tập mỗi ngày mà con cái sẽ tìm kiếm tư liệu thích hợp, tùy theo độ tuổi. Ở Việt Nam ít làm điều này nên lúc học đại học đa số sinh viên có khả năng xử lý thông tin rất kém, không có thói quen thu thập tài liệu, chỉ chờ đợi giáo trình có sẵn để học; còn những kiến thức bên ngoài thì các em hầu như không có. Chỉ khi giảng viên giao nhiệm vụ thì các em mới chịu khó tìm kiếm nhưng thông thường cũng tìm kiếm theo dạng có sẵn, chứ không tìm kiếm theo dạng thu thập tư liệu để tham khảo.
Sàn lọc tài liệu
Người Do Thái còn dạy con mình cách sàn lọc tài liệu, đây là bước rất quan trọng. Trong khi người Việt Nam lệ thuộc vào Google, thường sẽ lấy tất cả thông tin có sẵn mà không để tâm sàn lọc ra thông tin chính xác, cần thiết. Cho nên, cách tiếp nhận và xử lý thông tin của phần lớn mọi người ngày nay chưa ổn. Bất cứ thông tin nào xuất hiện mọi người đều lan truyền rất nhanh, mặc dù chưa có sự kiểm chứng, sàn lọc. Và vì tiếp nhận thông tin mà không có sự sàn lọc, kiểm chứng nên nhiều người sẽ đưa ra những phản hồi không chính xác. Thay vào đó, chúng ta phải kiểm chứng, phân tích những thông tin nhận được xem có hợp lý, chính thống và chính xác không.
Kết luận
Những gì người Do Thái dạy con cách chiếm lĩnh trí tuệ thì người Việt Nam cũng thường làm. Tuy nhiên, điều chúng ta cần quan tâm là cách người Việt Nam làm có triệt để hay chưa và bắt đầu thực hiện từ lúc nào? Trong khi đó, từ khi con mình còn rất bé, người Do Thái đã dạy cho đứa trẻ cách chiếm lĩnh trí tuệ bằng việc đưa ra những câu chuyện cho đứa trẻ thấy được tầm quan trọng của việc chiếm lĩnh tri thức. Sau đó họ dạy cho con mình phương pháp và cách chiếm lĩnh tri thức như tìm kiếm tài liệu, xử lý tài liệu, sàn lọc thông tin, chia sẻ, giao lưu với mọi người…. Cần hiểu rằng việc chiếm lĩnh tri thức không chỉ ở trong nhà trường mà gia đình còn đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục con cái. Qua đó, chúng ta thấy được việc chiếm lĩnh trí tuệ, bồi dưỡng tri thức quan trọng đến mức nào!
Qua nhiều ngàn năm, trí tuệ của người Do Thái ngày càng phát triển và được gọi là “trí tuệ thiên tài”. Từ đó tạo nên đặc điểm đặc trưng của họ để mỗi khi nhắc người Do Thái, điều đầu tiên chúng ta nghĩ đến là họ có trí tuệ thiên tài.