Những gì đầu tiên sẽ gây ấn tượng rất mạnh mẽ, bên cạnh đó, những gì cuối cùng cũng sẽ để lại dư âm vô cùng to lớn… Ví dụ, sau khi hai người gặp nhau thì giây phút chia tay là giây phút sẽ để lại dấu ấn trong lòng nhau. Ngày học cuối cùng của thời học sinh, ngày học cuối cùng của thời sinh viên cũng là ngày chúng ta dễ nhớ hơn những ngày khác. Trong lớp học cũng vậy, chúng ta cũng sẽ nhớ đến ngày đầu tiên thầy bước vào lớp và ngày thầy chia tay cả lớp ở tiết học cuối cùng. Như vậy, giai đoạn cuối cùng là giai đoạn để lại dư âm trong lòng khán giả. Cho nên, trong bài thuyết trình, chúng ta phải đầu tư cho phần kết thúc giống như phần mở đầu.
Vậy, phải kết thúc thế nào để tạo được dư âm lắng đọng?
Điều phải nhớ đầu tiên là không để người nghe thấy dấu hiệu của sự kết thúc!
Khi thuyết trình không nên sử dụng các câu sau đây:
- “Hình ảnh cuối cùng tôi muốn nói là…”
- “Câu nói cuối cùng tôi muốn chia sẻ với quý vị là…”
- “Còn khoảng 2 phút nữa là chúng ta hết giờ, quý vị ráng nghe nhé”.
Nếu biết được người nói đang chuẩn bị kết thúc thì người nghe sẽ đóng cửa tâm trí lại, có thể họ sẽ chuẩn bị mang giày, mang dép, mặc áo, xách giỏ đi về. Vì vậy đừng bao giờ cho họ thấy được dấu hiệu chúng ta đang chuẩn bị kết thúc. Thay vào đó, hãy sử dụng khoản thời gian cuối cùng đó để xây dựng một cao trào trước khi chấm dứt.
Cũng như đi xem phim, cao trào bộ phim thường nằm ở đầu và cuối phim, đó là hai cao trào của một bộ phim. Nếu cao trào nằm ở giữa thì cảm xúc sẽ đi lên nhưng sau cùng lại đi xuống và khán giả đi về trong tình trạng “xìu” xuống. Còn nếu cao trào nằm ở cuối phim, khi phim đang đến đoạn cực kỳ hấp dẫn, rất hồi hộp, rất sảng khoái, rất thoải mái hoặc đang rất feeling, rất cảm xúc thì hết phim, điều này làm cho khán giả đi về mà lòng lâng lâng, đó chính là dư âm lắng đọng. Việc kết thúc bài thuyết trình cũng vậy, phải làm sao để lại được dư âm.
Chúng ta có thể kết thúc bằng một hành động, một hình ảnh
- Ví dụ, khi nói chuyện với các em học sinh về chủ đề “Bạo lực học đường”, tôi từng kết thúc bằng cách đưa cho các em thấy một ly thủy tinh và hỏi các em rằng: “Các em ơi, tuổi học sinh giống như thủy tinh vậy, thủy tinh thì rất trong sáng, mong manh, dễ vỡ. Cũng vậy, tuổi mới lớn có tâm hồn và cơ thể rất mong manh, dễ vỡ. Nếu các bạn đánh nhau, bạo lực với nhau thì tâm hồn và thân thể của mình sẽ như thế nào?”. Sau đó, tôi cầm chiếc ly và đập bể trên sân trường, chiếc ly bể toang, cả sân trường ai cũng giật mình và im phăng phắc. Sau đó, tôi cúi xuống nhặt một mảnh thủy tinh đã vỡ lên và nói với các bạn học sinh:
“Các em thấy không, nếu chúng ta đánh nhau thì tâm hồn mình dễ vỡ giống như chiếc ly này. Nếu các em đánh bạn của mình thì trong lòng các bạn sẽ có những vết thương, dù có dán lại thì trên đời này không có chất keo nào có thể làm lành như cũ được. Nếu lỡ làm chột mắt bạn, lỡ làm gãy tay bạn, lỡ làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh của bạn trong những lần đánh nhau thì những vết thương đó cũng rất khó lành. Hơn nữa, khi chúng ta đánh vào một ai đó, hoặc đơn giản là đánh vào chiếc ly thủy tinh thì ngay chính bản thân mình cũng bị chảy máu, người đánh cũng bị đau đớn, tổn thương, không ai trong chúng ta không được gì cả, vì vậy chúng ta đừng bao giờ bạo lực học đường các bạn nhé!”.
Đó là cách kết thúc bằng hành động đập vỡ một chiếc ly ngay trên sân trường.
- Ví dụ khác, một lần nọ, tôi trò chuyện với doanh nghiệp về chủ đề “Phát huy nội lực”: “Chúng ta có rất nhiều tiềm năng khác nhau, chúng ta có thể làm được nhiều hơn những gì đang làm hiện tại, tuy nhiên, chúng ta không thể nào làm được bởi vì chúng ta bị những rào cản tâm lý…”.
Sau khi bài nói chuyện gần xong, tôi kết thúc bằng một hộp diêm, tôi mở hộp diêm ra cho mọi người thấy và nói: “Thưa các anh chị, mỗi người chúng ta giống như hộp diêm này, bên trong có rất nhiều những que diêm tiềm năng khác nhau. Tuy nhiên, các que diêm tiềm năng đó sẽ bị mai một nếu cứ nằm trong hộp , không được rút ra, không được cọ xát với thực tế, không được rèn luyện, như vậy, que diêm đó sẽ không bao giờ bùng cháy và tỏa sáng. Tiềm năng của các anh chị cũng vậy, chúng đang nằm ẩn ở bên trong và các anh chị phải mở ra, chịu khó lăn xả vào thực tế, rút những que diêm tiềm năng đó ra để cọ xát, bùng cháy và tỏa sáng. Các anh chị sẽ không bao giờ có kỹ năng nói trước công chúng nếu không đi vào thực tế để thực tập. Cũng sẽ không bao giờ biết mình có khả năng nấu ăn, cắm hoa, bóng đá hay quản lý, lãnh đạo nếu chúng ta cứ nằm im ở nhà, không chịu cởi mở để bước vào thực tế cọ xát. Như vậy, các bạn hãy mở hộp diêm của mình ra, hãy rút từng que diêm và cọ xát nó với thực tế, hãy bùng cháy và tỏa sáng!”.
Cuối cùng, tôi rút một que diêm và quẹt vào hộp diêm. Sau đó, que diêm bùng cháy và bài thuyết trình về chủ đề “Phát huy nội lực” kết thúc như vậy. Đó là cách kết thúc bài thuyết trình bằng một hình ảnh, một hành động.
Hơn thế nữa, chúng ta có thể mở đầu bằng 5 cách, 6 cách, 7 cách khác nhau và cũng có thể kết thúc bằng những cách đó: kết thúc bằng một câu chuyện; kết thúc bằng một tình huống vui; kết thúc bằng một hình ảnh, một hành động; kết thúc bằng một câu ca dao, một câu tục ngữ; kết thúc bằng một đoạn video clip; kết thúc bằng một con số, sự kiện gây sốc; hoặc kết thúc bằng một lời kêu gọi mang tính hành động… Và hãy nhớ, câu kết bài cũng phải là một câu kết hay!