Có một vị giám đốc trẻ tên Albus Edward rất tài năng nên đưa công ty phát triển vùn vụt, tỷ lệ phát triển luôn cao gấp đôi năm trước. Tuy nhiên, ông ấy không bao giờ tự chủ trì các cuộc họp mà thường cho phó giám đốc hoặc thư ký chủ trì thay mình. Bởi vì mỗi khi đứng trước mọi người ông ấy tự nhiên trở nên đứng hình, đầu óc trở nên trống rỗng, hoàn toàn không nhớ mình phải nói gì và cổ họng trở nên cứng lại nên không thể nào nói trước mọi người được, nguyên nhân là do ông ấy rất hồi hộp. Cho nên, rất nhiều người có tư duy tốt, làm việc rất hiệu quả, tuy nhiên kỹ năng nói trước công chúng rất kém vì họ hồi hộp.
Cách đây vài tháng, giám đốc chi nhánh ở một tỉnh Tây Nguyên của ngân hàng khá nổi tiếng đã lặn lội xuống thành phố Hồ Chí Minh để học kỹ năng vượt qua sự hồi hộp khi thuyết trình, nói trước công chúng. Khi tham gia các buổi họp với sếp, hoặc thậm chí chỉ có nhân viên thì vị này cũng không nói được câu nào cả, ông ấy bị nghẹn lời nên phải hủy cuộc họp và sau đó triển khai tất cả bằng văn bản.
Như vậy, phải làm sao để vượt qua được sự hồi hộp? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những nguyên nhân và phương pháp để vượt qua sự hồi hộp.
Nội Dung Bài Viết
1. NGUYÊN NHÂN GÂY RA SỰ HỒI HỘP:
1.1 Tự kỷ ám thị
Chúng ta thường tự ám thị mình, ví dụ, trước khi thuyết trình cảm thấy rất lo lắng:
- “Lát nữa tôi sẽ nói sai…”
- “Lát nữa tôi sẽ nói vấp…”
- “Lát nữa thế nào tôi cũng quên bài…”
- “Lát nữa thế nào tôi cũng hớ hênh trên sân khấu…”
Những lo lắng này có mặt do tự hình dung cảnh bản thân thất bại và chính những hình ảnh này khiến mình hồi hộp hơn. Vì khi thấy những hình ảnh nguy hiểm đối với bản thân, bộ não lập tức sẽ đặt cơ thể vào trạng thái báo động, chẳng hạn tim đập thình thịch để đẩy máu xuống các cơ quan, hơi thở gấp hơn, tay chân cứng đờ… Vì mỗi khi hồi hộp trước những tác nhân gây nguy hiểm thì tay chân cứng đờ, cơ căng cứng để sẵn sàng cho hành vi phản ứng, hoặc bỏ chạy; thanh quản thắt lại vì chuẩn bị cho tiếng kêu thất thanh, tiếng kêu ré lên, tiếng kêu tầng số cao, điều này làm cho cổ họng bị nghẹn đắng, kẹt cứng. Việc hình dung ra cảnh tượng thất bại là cách tự ám thị mình, làm não bộ đặt cơ thể vào trạng thái báo động, khiến chúng ta bị hồi hộp.
Như vậy, nguyên nhân đầu tiên gây ra sự hồi hộp là do hình dung ra những cảnh thất bại, những cảnh sai lầm, những cảnh quên bài.
1.2 Quá cảnh giác
Ở nhà nếu có nuôi cún thì chúng ta thấy khi gặp người lạ nó sẽ sủa, gặp người quen nó sẽ mừng. Cún sủa người lạ là vì nó không quen người đó, nó không biết người đó nguy hiểm hay thân thiện, tốt hay xấu nên nó phải sủa một cách cảnh giác. Chúng ta cũng thế, khi làm một việc gì không quen thì chúng ta sẽ sợ, sẽ cảnh giác đối với công việc đó. Việc thuyết trình trước công chúng nếu không được làm một cách thường xuyên và không có sự luyện tập thì chúng ta không quen với nó, điều này khiến mình dễ dàng hồi hộp hơn.
Một người MC hay một người nói trước công chúng thì trong những lần làm việc đầu tiên họ cũng rất hồi hộp, tuy nhiên, khi đã làm công việc này được 2 năm, 5 năm, 7 năm thì công việc đó trở nên bình thường với họ. Vì vậy, chúng ta hãy tận dụng thời cơ để biến công việc thuyết trình, nói trước công chúng trở thành thói quen của mình.
2. PHƯƠNG PHÁP VƯỢT QUA SỰ HỒI HỘP
2.1 Nghĩ về những điểm tựa
Cách đầu tiên để vượt qua sự hồi hộp là hãy nghĩ đến những điểm tựa, tức là nghĩ về những điều giúp bản thân cảm thấy tự tin hơn. Ví dụ, hãy nghĩ về một câu chuyện rất hay sẽ kể trong bài thuyết trình, hoặc nghĩ về một đoạn nội dung, một hình ảnh mà bạn đã chuẩn bị rất kỹ và chắc chắn khán giả sẽ rất yêu thích. Hãy nghĩ về ngoại hình của bạn ngày hôm đó khi bạn chọn mặc một bồ đồ rất đẹp. Hãy nghĩ về một người luôn luôn ủng hộ bạn, cha mẹ hoặc người yêu của mình. Tức là cứ nghĩ đến những cảnh giúp bạn tự tin hơn là được.
Khi tôi vừa ra trường, tôi vẫn còn là một cậu tân cử nhân non nớt, khi được giao nhiệm vụ dạy môn đầu tiên là môn “Kỹ năng giao tiếp với khách hàng trong môi trường bệnh viện” tại một trong những bệnh viện được xem là lớn nhất tại thành phố Hồ Chí Minh. Khi đứng trong cánh gà nhìn ra ngoài, tôi thấy phía dưới có gần 500 y bác sĩ, trong đó có những giáo sư, phó giáo sư, những tiến sĩ, thạc sĩ, bác sĩ và những người lớn tuổi hơn tôi rất nhiều. Như vậy, họ là những người có vị thế trong một bệnh viện rất có tiếng. Khi chuẩn bị lên sân khấu, tôi rất hồi hộp, lo lắng lát nữa sẽ quên bài, hoặc lỡ nói hớ hênh một câu thì người nghe sẽ nghĩ sao… tôi hình dung ra vô số cảnh như vậy nên rất hồi hộp, tim đập thình thịch. Tuy nhiên, tôi nhớ đến bài chia sẻ sắp nói và cố gắng nghĩ về một điểm tựa, tôi hình dung đến một điểm tôi thấy rất tâm đắc trong bài nói của mình, đó chính là câu mở đầu.
Tôi dự định mình sẽ bước ra và chào các vị bác sĩ phía dưới bằng câu như sau: “Kính chào các thiên thần áo trắng của bệnh viện Chợ Rẫy”, tôi nghĩ mọi người sẽ thấy thú vị vì cách chào đầu cũng tương đối lạ. Khi nghĩ đến câu nói đó, tôi thấy mình an tâm và nhẹ nhõm hơn, tôi hình dung ra cảnh mọi người sẽ cười ồ vui vẻ khi nghe câu chào đó nên tôi tự tin hơn nhiều. Sau đó, tôi nghĩ đến một câu chuyện hay sẽ kể trong bài giảng và nghĩ rằng cái áo tôi mặc hôm nay “hơi bị được”.
Khi nghĩ đến những nội dung, chi tiết đó sẽ giúp ta tự tin hơn, đây gọi là sử dụng những điểm tựa cho tâm trí.
Ngoài những điểm tựa ngay chính bản thân mình, chúng ta còn có thể sử dụng những điểm tựa từ bên ngoài, ví dụ: nhìn vào những người chăm chú lắng nghe, những người thường xuyên gật đầu, những người mỉm cười với bài nói. Không nên tập trung nhìn những người bấm điện thoại di động, người ngủ gà ngủ gật, hoặc những người lo ra, ngồi tám chuyện với nhau… vì điều này chắc chắn sẽ khiến chúng ta mất đi sự tự tin. Cho nên, hãy nhìn vào những người làm mình cảm thấy tự tin hơn.
2.2 Đánh lừa Não
Bên cạnh phương pháp về tâm lý vừa tìm hiểu, còn có một phương pháp sinh lý giúp chúng ta vượt qua sự hồi hộp một cách nhanh chóng đó là phương pháp đánh lừa não. Khi hồi hộp, não đặt cơ thể vào trạng thái báo động vì chúng ta cứ hình dung những cảnh bản thân gặp sai lầm, thất bại. Lúc đó, hãy làm ngược lại với những gì não làm.
- Tìm một chiếc ghế, ngồi ngả ngửa ra sau, cứ thoải mái vặn người qua lại, xoa tay, hít thở thật sâu.
- Nếu lúc đó có gương hoặc điện thoại di động, hãy nhìn vào gương và nở nụ cười thật tươi.
- Tìm một ly nước và uống vào một ngụm nước, khi nuốt ngụm nước vào bên trong cũng giống như đang nuốt đi sự hồi hộp và chúng ta đang tự trấn an mình. Hơn nữa, nước cũng là một chất bôi trơn cho não và uống nước cũng là một cách tốt để tự trấn an bản thân.
- Ngoài ra, có thể tìm một viên kẹo, hoặc một thứ gì đó để cắn. Vì nhai hoặc cắn một thứ gì đó là một cách trấn an rất hiệu quả. Khi lo sợ, người ta thường cắn cả bàn tay hoặc cắn vai của một ai đó bên cạnh, vì hành động cắn chính là một động tác mát xa cho não. Người thường ngủ ngáy và nghiến răng thì hành động nghiến răng cũng là một cách mát xa cho não. Cho nên, hãy tìm vật gì đó để nhai, khi nhai sẽ giúp ta cảm thấy vui vui và bình tĩnh hơn.
2.3 Tìm cơ hội cầm micro
Phương pháp này không chỉ là phương pháp tâm lý hay phương pháp sinh lý đánh lừa não, mà đây là một phương pháp thực tế. Hãy luôn tìm kiếm cơ hội “cướp lấy micro” để làm chủ sân khấu, làm chủ bài nói. Chẳng hạn, thuyết trình trong lớp học cũng là cơ hội để làm quen với việc nói trước công chúng, hoặc dẫn một chương trình cho lớp. Vì vậy, bất cứ khi nào có cơ hội, hãy bước lên sân khấu và cầm lấy micro. Sau 5 lần, 10 lần, 15 lần, 20 lần như vậy, bạn sẽ thấy micro là một vật làm mình yêu thích, không còn là vật gây ám ảnh cho mình nữa.