Nhiều cha mẹ than phiền con cái bây giờ sung sướng, chỉ biết xài tiền, mà không biết cha mẹ phải cực khổ kiếm tiền như thế nào. Vì vậy, cha mẹ thường kể những câu chuyện trước đây để con cái hiểu được cha mẹ lúc nhỏ phải trải qua những gì: “Ngày xưa, khi bằng tuổi con, cha mẹ phải đi làm, rất cực khổ…”. Vài lần đầu, con cái cũng chịu lắng nghe, nhưng lặp đi lặp lại nhiều lần thì con trẻ ngán ngẫm, nghĩ rằng cha mẹ lại bắt đầu kể những câu chuyện cổ tích ngày xửa ngày xưa. Hoặc có nhiều trẻ sẽ đáp lại rằng: “Cha mẹ ơi, xưa rồi, thời đại của con không có như vậy. Cha mẹ ngày xưa khác chúng con bây giờ”.
Tuy nhiên, người Do Thái có những phương pháp dạy dỗ, giáo dục rất hiệu quả để con cái hiểu được sự cực khổ của cha mẹ, tổ tiên, từ đó giúp con thấy được giá trị của cuộc sống. Người Việt Nam có câu “ôn cố tri tân”, nghĩa là phải biết ôn lại những điều khó khăn, nghèo khổ đã qua, để thấy được giá trị của cuộc sống hiện tại. Người Do Thái thường nói với con trẻ rằng, muốn biết được giá trị của cuộc sống ngày nay thì phải hiểu được những cực khổ đã trải qua như thế nào. Chính nhờ đã trải qua những khổ cực, mà chúng ta mới hiểu được giá trị của những thành quả đạt được.
Nội Dung Bài Viết
Kể lại quá khứ đã qua một cách trang trọng
Người Do Thái chia sẻ cho con trẻ những khó khăn, cực khổ mà tổ tiên đã trải qua, để con hiểu được như thế nào là hạnh phúc, là sung sướng. Chỉ khi trải qua những gian khổ mới biết quý trọng sự sung sướng đang được tận hưởng. Mỗi năm, người Do Thái đều tổ chức Lễ Vượt Qua để nhắc lại thời gian họ phải lưu lạc, chạy trốn người Ai Cập. Vì thời gian cấp bách, họ không kịp mang theo bất cứ thứ gì, chỉ mang theo một vài loại bánh. Trong thời điểm đó, họ phải trải qua rất nhiều cực khổ, phải ăn bánh, ăn thịt cừu để sống sót.
Vì vậy, mỗi năm, vào ngày Lễ Vượt Qua, người Do Thái sẽ ôn lại quá khứ khó khăn đã trải qua, nhằm giúp con cái hiểu được, để có hiện tại ngày nay thì tổ tiên đã vượt qua rất nhiều khó khăn. Ngày nay, khi có được cuộc sống sung sướng, ta phải nhớ ơn thời gian mà tổ tiên, cha mẹ đã vượt qua. Chính bản thân con trẻ cũng vậy, khi đạt được bất cứ kết quả thành công nào thì phải hiểu rằng đó là cả một quá trình nỗ lực của con.
Người Việt Nam chúng ta cũng có những dịp ôn lại kỷ niệm cũ, kể cho con cháu nghe những giai đoạn khó khăn thuở xưa, nhưng thường thì những cuộc ăn uống đó không đạt được kết quả như mong muốn. Vì những cuộc tụ tập thường ồn ào và cách kể chuyện đó chỉ là nói chuyện phím, không có sự trang trọng. Mặc dù rất vui nhưng không đủ để con cái cảm nhận được điều gì từ những câu chuyện. Con cái chỉ ngồi nghe cha mẹ nói chuyện với nhau, chứ không hiểu được giá trị gì, thậm chí có khi con còn bị tách khỏi cuộc trò chuyện. Mọi người chỉ nói chuyện với nhau, rồi kết luận rằng “tuổi trẻ bây giờ sung sướng, sao biết được cực khổ của ngày xưa”. Còn người Do Thái rất tổ chức Lễ Vượt Qua rất trang trọng. Cho nên, vấn đề đặt ra là chúng ta có nên suy nghĩ lại về cách giúp con hiểu được quá trình gian khổ mà cha mẹ từng trải qua, để con trẻ thấy rằng, hạnh phúc có được hiện tại đã phải đánh đổi bằng rất nhiều sự khó nhọc, vì vậy phải trân trọng những gì đang có.
Khen ngợi những nỗ lực của con
Trong những ngày vui trong gia đình, khi có cơ hội họp mặt, tất cả các thành viên thỉnh thoảng có thể nhắc lại những kỷ niệm, những khó khăn mà gia đình đã vượt qua; nhắc lại những thành tích con cái đã đạt được bằng nỗ lực phấn đấu của bản thân. Cách này cũng giúp con cái hiểu được giá trị của những gì con đã đạt được.
Cha mẹ nên khen ngợi những nỗ lực của con, phân tích cho con thấy rằng, con đã gặp rất nhiều khó khăn để đạt được kết quả như mong muốn. Vì vậy, cha mẹ phải khuyến khích con phát huy những sự cố gắng đó, đây cũng là cách giúp con cái hiểu được những khó khăn, gian khổ phải đối mặt trong cuộc sống.
Khi giúp cho con hiểu được những điều này thì cha mẹ sẽ giải quyết được hai vấn đề: “con chỉ biết hưởng thụ, không biết công ơn của cha mẹ, không xem trọng giá trị cha mẹ đã tạo ra”; “con trẻ thờ ơ, không quan tâm đến cha mẹ”. Từ đó, con sẽ hiểu rằng, muốn đạt được điều mong muốn thì phải nỗ lực thật nhiều để vượt qua những gian khó, trở ngại. Đồng thời, giúp con sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, thử thách để đạt được điều mình mong ước, không còn chán nản, dễ bỏ cuộc. Con trẻ sẽ thấy rằng, những khó khăn, gian khổ là điều tự nhiên trong cuộc sống. Việc đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống là chuyện bình thường, vấn đề quan trọng là phải nỗ lực tìm cách vượt qua những khó khăn đó.
Có rất nhiều câu chuyện nổi tiếng là tấm gương để con trẻ học hỏi. Ví dụ, để tạo ra được một chiếc bóng đèn thì Edison phải trải qua hơn ngàn lần thí nghiệm thì mới đạt được thành công. Kể về những nhà bác học, những người thành công là cách giúp cho con trẻ biết chấp nhận mọi thử thách để tìm cách vượt qua và xem mọi gian khổ là chuyện bình thường trong cuộc sống.
Giúp con vượt qua khó khăn
Có nhiều trẻ nhỏ khi gặp trở ngại liền bỏ cuộc, không có cố gắng. Cha mẹ cần biết được vấn đề trẻ gặp phải, đặt mình vào vị trí của trẻ để thấu hiểu và giúp đỡ, đừng nói những câu khiến trẻ tổn thương như: “Chỉ có ăn với học mà làm cũng không xong”. Cha mẹ cần biết rằng, mỗi đứa trẻ đều có những khó khăn riêng; điều quan trọng là cha mẹ giúp con mình vượt qua khó khăn như thế nào. Có thể vấn đề đó đối với đứa trẻ này rất dễ dàng nhưng lại rất khó khăn đối với con mình. Đôi khi khó khăn lớn thì con mình vượt qua rất dễ, nhưng có những chuyện đơn giản lại không vượt qua được.
Những lúc đó, cha mẹ hãy lắng nghe để hiểu được vì sao con gặp khó khăn đó. Sau đó, từ từ đặt những câu hỏi, gợi mở cho con nhìn nhận vấn đề và tìm hướng khắc phục cùng con. Đồng thời, cha mẹ cần thường xuyên khuyến khích để con vượt qua khó khăn của mình. Ví dụ, khi trẻ học bài hoài nhưng không thuộc thì có thể do nhiều nguyên nhân sau: cách học bài không phù hợp, môi trường học bài ồn ào, thời điểm học bài không thích hợp, cơ thể mệt mỏi, thiếu tập trung… Cha mẹ cố gắng cùng con tìm được nguyên nhân và gợi ý cho con phương hướng khắc phục.
Bên cạnh đó, cha mẹ cần kiên trì cùng con vượt qua khó khăn ngay khi con còn nhỏ. Chẳng hạn, khi còn nhỏ, do con tự cầm muỗng ăn cơm chưa vững, thường làm đổ cơm ra ngoài nên cha mẹ không để con tự ăn, mà cha mẹ đúc cơm cho nhanh, vô tình làm cho con từ nhỏ đã không có sự kiên trì để vượt qua khó khăn. Cho nên, nhờ được rèn luyện từ những việc nhỏ, đến khi đối mặt với những vấn đề lớn hơn thì trẻ đã có sẵn những phẩm chất cần thiết để vượt qua khó khăn.
Đó là những cách giúp trẻ hiểu được những gian khổ, thử thách trong cuộc sống chỉ là chuyện bình thường, điều quan trọng là phải đối mặt và cố gắng vượt qua những khó khăn đó.