Nhà đầu tư bậc thầy về đầu tư tăng trưởng là Philip Fisher, ông là tác giả của quyển Cổ Phiếu Thường Lợi Nhuận Phi Thường, đây là sách gối đầu giường dành cho các nhà đầu tư tăng trưởng. Ông đã được thành tích đầu tư vô cùng xuất sắc trong suốt 70 năm quản lý và tư vấn đầu tư của mình, với những thương vụ đầu tư nổi tiếng. Warrant Buffet đã đi theo trường phái của Philip Fisher trong những giai đoạn về sau khi đầu tư vào các cổ phiếu như Cocacola…
Lí do chúng ta nên hoc theo cách đầu tư của Philip Fisher là vì phương pháp của ông có thể ứng dụng và thực hành trong rất nhiều thời điểm và mọi hoàn cảnh của thị trường; khác biệt với phương pháp của Graham, chỉ mua được khi cổ phiếu được định giá rẻ. Phương pháp của Philip Fisher không quan tâm đến định giá đắt rẻ của cổ phiếu, mà ông quan tâm đến nội tại và sự tăng trưởng của doanh nghiệp.
Trong cuốn Cổ Phiếu Thường Lợi Nhuận Phi Thường, Philip Fisher đã chia sẻ 15 tiêu chí lựa chọn cổ phiếu, cũng như phương pháp tìm hiểu các tiêu chí này. Chẳng hạn, Phương pháp lời đồn đại: tìm hiểu thông tin bằng cách thăm dò người bán hàng, thăm dò đối thủ cạnh tranh, thăm dò thông tin từ nhân viên của công ty hoặc từ ban lãnh đạo của doanh nghiệp để có những câu hỏi và câu trả lời cho 15 tiêu chí mà Philip Fisher đưa ra.
Nội Dung Bài Viết
Tiêu chí 1: Liệu công ty có những sản phẩm và dịch vụ đủ tiềm năng, thị trường đủ lớn để tăng doanh thu ít nhất trong vài năm tới không?
Cần biết rằng công ty đó có đủ tiềm năng để tăng doanh thu, tăng tiềm lực thị trường hay không? Yếu tố này rất quan trọng để giúp cho doanh nghiệp có thể mở rộng sản xuất, tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng lợi nhuận. Đây là yếu tốt cốt lõi giúp cổ phiếu đi lên.
Tiêu chí 2: Bộ máy quản lý của công ty có quyết tâm tiếp tục phát triển các dòng sản phẩm hay những quy trình sản xuất, nhằm gia tăng hơn nữa tổng doanh thu hay không?
Philip Fisher nhấn mạnh điều này, bởi lẽ, mỗi một sản phẩn, mỗi một doanh nghiệp đều có một chu kỳ, khi doanh nghiệp đã tăng trưởng đến chu kỳ bảo hòa thì doanh thu và lợi nhuận rất khó để tăng trưởng tiếp. Lúc này cần có một ban quản trị đủ quyết tâm và nhiệt huyết để tìm kiếm những ngách thị trường mới, những sản phẩm mới, hay quy trình mới để tiếp tục mở rộng sản xuất kinh doanh, nhờ đó doanh thu tiếp tục tăng trưởng theo chu kỳ mới.
Tiêu chí 3: Những nỗ lực nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới của công ty có phù hợp hay ảnh hưởng thế nào đến tiềm năng, quy mô công ty không?
Cần tìm hiểu sản phẩm mới mà doanh nghiệp đang phát triển có phù hợp với thị trường mà doanh nghiệp đang kinh doanh hay không? Liệu sản phẩm mới có đòi hỏi quá nhiều vốn, có thể mang đến những rủi ro, dẫn đến nợ nần, thậm chí phá sản doanh nghiệp hay không?
Đây là yếu tố rất quan trọng, vì doanh nghiệp là một thực thể sống, luôn nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, tuy nhiên, những sản phẩm mới sẽ quyết định vận mệnh và tương lai doanh nghiệp. Chính vì vậy, cần tìm hiểu thật kỹ yếu tố này.
Tiêu chí 4: Cách tổ chức bán hàng của công ty đã hiệu quả chưa?
Đối với một doanh nghiệp độc quyền, trong hoàn cảnh bình thường, có lợi thế cạnh tranh thì doanh nghiệp bán hàng rất thuận lợi, giá bán được người tiêu dùng tiêu thụ rất tốt. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng thuận lợi như vậy.
Trong giai đoạn khủng hoảng khó khăn, hoặc khi doanh nghiệp đang gặp vấn đề lớn thì yếu tố bán hành sẽ rất quan trọng. Doanh nghiệp cần tổ chức được khâu bán hàng chuyên nghiệp để phân phối ra thị trường. Nếu sản phẩm không được phân phối tốt ra thị trường thì doanh nghiệp sẽ rất khó tăng trưởng doanh thu, cũng như khó có được biên lợi nhuận hiệu quả.
Tiêu chí 5: Xác định biên lợi nhuận của công ty có cao hay không?
Đây là yếu tố mang tính chất xương sống trong quyết định đầu tư. Biên lợi nhuận cao thì doanh nghiệp mới thể hiện được lợi thế cạnh tranh của mình. Nếu gặp giai đoạn khủng hoảng biến cố thì những doanh nghiệp có biên lợi nhuận cao sẽ giúp doanh nghiệp chống bão và vượt qua cơn khủng hoảng rất tốt. Ngược lại, những doanh nghiệp có biên lợi nhuận quá thấp, ví dụ, cổ phiếu PVX của Tổng công ty xây lắp dầu khí có biên lợi nhuận thấp, tỷ lệ vay nợ nhiều nên chỉ cần những biến cố rất nhỏ, hợp đồng không hiệu quả thì đã có thể bào món hết lợi nhuận của công ty, dẫn đến việc thua lỗ. Chính vì vậy, cần tìm những doanh nghiệp có biên lợi nhuận cao thì mới thể hiện được kết quả của doanh thu sẽ đem lại lợi nhuận cho cổ đông.
Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay, có những doanh nghiệp có biên lợi nhuận rất cao, tốt như Vinamilk, Nhựa Bình Minh, TCT.
Tiêu chí 6: Công ty đang làm gì để duy trì hoặc cải thiện biên lợi nhuận?
Việc gia tăng biên lợi nhuận, gia tăng biên lãi gộp sẽ giúp cho tỉ suất lợi nhuận của công ty tăng trưởng tốt. Nếu doanh nghiệp không làm điều này thì chắc chắn đối thủ cạnh tranh sẽ làm thay và đánh bại doanh nghiệp ngay lập tức, khiến cho doanhanj bị tuột lại phía sau. Vì vậy, cần phải tìm hiểu nỗ lực của ban quan trị công ty có tìm mọi cách để gia tăng biên lợi nhuận hay không.
Tiêu chí 7: Mối quan hệ giữa bộ máy lãnh đạo và người trong công ty có tốt không?
Đơn giản mà nói, trong một doanh nghiệp, nếu ban lãnh đạo và người lao động luôn mâu thuẫn với nhau, người lao động thường kiện tụng, biểu tình, phá phách và không muốn làm nữa thì chắc chắn doanh nghiệp này rất khó mà tăng trưởng, sự phát triển của công ty cũng không khả quan. Chính vì vậy, cần tránh xa những doanh nghiệp có mối quan hệ giữa ban lãnh đạo và người lao động không tốt.
Trên thực tế, những doanh nghiệp làm ăn tốt, tăng trưởng nhanh đều có mối quan hệ giữa người lãnh đạo và người lao động rất gắn kết, ban quản trị cũng rất thấu hiểu những nhu cầu, những tâm tư nguyện vọng của người lao động nên có chính sách lao động rất tốt.
Tiêu chí 8: Đội ngũ lãnh đạo có đoàn kết, đồng thuận cao không?
Đây là yếu tố về mặt quản trị doanh nghiệp. Nếu tổng giám đốc, phó tổng giám đốc hay các vị trí quản trị cấp trung không có sự đồng lòng, không cùng hướng về mục tiêu chung để phát triển công ty thì sự quản trị của doanh nghiệp không được nhất quán, không được xuyên suốt, dẫn đến lệch lạc, sai đường lối. Do đó, mọi nghị quyết, mục tiêu mà hội đồng quản trị đưa ra rất khó đạt được. Thông qua những sự thăm dò nội bộ doanh nghiệp, thông qua những lời đồn đãi về nhân viên từng làm trong doanh nghiệp thì chúng ta có thể biết được câu trả lời cho tiêu chí này.
Tiêu chí 9: Công ty thật sự có chiều sâu quản lý hay không?
Việc quản trị doanh nghiệp phụ thuộc vào con người. Do đó, có những doanh nghiệp ban lãnh đạo rất giỏi, có tâm huyết và chiều sâu; nhưng cũng có doanh nghiệp năng lực quản trị của bản lãnh đạo chưa tốt. Vì vậy. năng lực lãnh đạo là một yếu tố quan trọng để duy trì sự ổn định và phát triển của doanh nghiệp; cũng giúp doanh nghiệp có thể vượt qua những lúc giông bão, khó khăn; đưa ra những quyết sách hợp lý trong những tình huống khẩn cấp hoặc những quyết sách mang tính bước ngoặc.
Giai đoạn bùng nổ của thị trường chứng khoán vào năm 2007-2008 kéo theo cơn sốt bất động sản vào đầu tư chứng khoán, khiến cho rất nhiều doanh nghiệp bị áp lực. Ví dụ KBC – Công ty cổ phần phát triển khu đô thị Kinh Bắc, khi kinh doanh khu đô thị thì công ty mang về lãi rất tốt. Nhưng dưới sức ép của cổ đông, chất vất tại sao ban quản trị không đầu tư chứng khoán hoặc đầu tư vào bất động sản để có lã hơn? Trước sức ép đó, ban lãnh đạo đã thực hiện đa ngàng nghề, đầu tư lan man ngoài ngành và kết cục công ty mang nợ rất lớn, rơi vào tình trạng suy thoái.
Cùng thời điểm đó, những công ty khác như Dược Hậu Giang, Vinamilk cũng chịu sức ép rất lớn của cổ đông. Mặc dù lượng tiền mặt cũng rất lớn nhưng ban quản trị nhất quyết không đầu tư ngoài ngành, chỉ tập trung nâng cao thế mạnh và lợi thế sản phẩm chuyên sâu của công ty. Nhờ đó giúp công ty phát triển bền vững.
Tiêu chí 10: Công ty có kiểm soát tốt hệ thống kế toán và hệ thống phân tích chi phí không?
Nếu các tiêu chí khác đều làm tốt nhưng lại không kiểm soát được hệ thống kế tốt thì công ty rất dễ bị thất thoát tiền bạc. Bởi vì, nếu chọn nhầm kế toán trưởng hoặc hệ thống kế toán không tốt thì mọi con số đều là giả. Bài học trên thị trường chứng khoán chỉ ra có rất nhiều trường hợp các công ty báo cáo sai sự thật, kế toán trưởng rút ruột tiền công ty bỏ trốn, hoặc kế toán thống kê khống và cắt bớt tiền của công ty, điều này dẫn đến công ty không thể phát triển, thậm chí phá sản. Cho nên, việc không kiểm soát được hệ thống kế toán, hoặc hệ thống quản lý chi phí không tốt sẽ dẫn đến doanh nghiệp đi đến sụp đổ. Vì một con thuyền lớn đến đâu, chỉ cần có một lỗ rò rỉ nhỏ cũng sẽ dẫn đến việc đắm thuyền. Do đó, một công tốt phải có hệ thống kế toán tốt và hệ thống phân tích chi phí tốt.
Tiêu chí 11: Công ty có nỗ lực tạo ra những khía cạnh kinh doanh khác biệt với tính chất của ngành, để nổi trội hơn những đối thủ cạnh tranh cùng ngàng không?
Điều này rất quan trọng, vì một sản phẩm ăn khách, bán ra thị trường rất tốt thì các đối thủ cạnh tranh cùng ngành sẽ bắt chước theo và như vậy sản phẩm của công ty dần dần trở thành sản phẩm bình thường, không còn nhiều khác biệt. Vì vậy, để tạo ra sự nổi trội cho sản phẩm hay dịch vụ đang kinh doanh thì công ty phải cố gắng tạo ra sự khác biệt, nổi trội hơn so với những sản phẩm khác. Điều này giúp duy trì lợi thế cạnh tranh, tăng trưởng biên lợi nhuận và thị phần của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp phát triển thị trường rất tốt trong tương lai.
Tiêu chí 12: Công ty có triển vọng lợi nhuận ngắn hạn và dài hạn như thế nào?
Xét cho cùng, lợi nhuận là yếu tố cuối cùng để nhà đầu tư có quyết định đầu tư hay không? Nếu lợi nhuận ngắn hạn và dài hạn của doanh nghiệp đều tốt thì đây là một khoản đầu tư rất tuyệt vời. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt, tức là lợi nhuận ngắn hạn có thể tăng nhưng lợi nhuận dài hạn có khả năng giảm thì chúng ta đang đánh cược với rủi ro rất lớn. Hơn nữa, rất có thể chúng ta mua cổ phiếu đang ở đỉnh với những thông tin rất tốt trong thời hạn ngắn, nhưng về dài hạn, lợi nhuận của doanh nghiệp giảm. Do đó, nếu nắm cổ phiếu này càng lâu thì lợi nhuận sẽ càng giảm, khiến nhà đầu tư lỗ nặng.
Tiêu chí 13: Trong tương lai, nếu công ty dự tính tăng trưởng dựa trên việc tăng vốn cổ phần bằng cách phát hành thêm cổ phiếu thì lợi ích của các cổ đông hiện tại có bị suy giảm hay không?
Các doanh nghiệp muốn tăng vốn điều lệ thường thông qua việc phát hành cổ phiếu, đây là việc rất thường xuyên trên thị trường chứng khoán. Ví dụ, hàng năm Vinamilk thường phát hành cổ phiếu với tỷ lệ 20-30%; các cổ phiếu bất động sản như Vincom cũng phát hành cổ phiếu để tăng vốn điều lệ hoặc trả cổ tức. Khi đó, câu hỏi đặt ra là lợi ích của các cổ đông hiện tại có suy giảm không? Trường hợp của Vinamilk, khi vốn điều lệ tăng lên, giá cổ phiếu cũng tăng, lợi ích của cổ đông được đảm bảo. Tuy nhiên, rất nhiều cổ phiếu khác khi được phát hành tăng vốn điều lệ thì cổ phiếu bị pha loãng, lợi ích của cổ đông bị suy giảm, giá của cổ phiếu sụt giảm liên tục.
Vì vậy, nhà đầu tư nên lựa chọn những công ty kể cả khi phát hành tăng vốn điều lệ thì lợi ích của cổ đông không bị giảm đi.
Tiêu chí 14 và 15: Bộ máy quản lý công ty có luôn minh bạch với các nhà đầu tư về tình hình công ty không? Hay chỉ minh bạch khi hoạt động tốt; còn khi gặp vấn đề lại che giấu? Bộ máy công ty có liêm khiết không?
Điều cần quan tâm ở đây là sự minh bạch và liêm khiết của ban quản trị. Nếu ban quản trị không làm việc minh bạch hoặc không liêm khiết với chính công ty thì họ cũng khó mà liêm khiết và minh bạch đối với cổ đông, lừa dối các nhà đầu tư, dẫn đến việc các nhà đầu tư sẽ nhận được những báo cáo sai, không đúng với thực trạng của doanh nghiệp. Chính vì vậy, cần có những thông tin thăm dò tình hình hiện tại và những tổng kết trong lịch sử, nhìn tổng thể cả quá trình, thông qua thẩm định của những thành viên trong ban lãnh đạo, những nhân viên đã từng làm với các nhà lãnh đạo để xác định xem bộ máy quản lý của công ty có minh bạch và liêm khiết hay không. Cuối cùng mới quyết định đầu tư./.